Een wespen- of bijensteek?

Dit moet u doen!

Wespen en bijen veroorzaken iedere zomer overlast. Veel mensen zijn bang om gestoken te worden, want een steek van wesp of bij kan flink zeer doen. Dat is wel vaak afhankelijk van uw pijngrens, welk soort wesp of bij en de plek waar u gestoken wordt. Als u wordt gestoken, brengen de bijen en wespen een giftige stof in uw huid. Deze giftige stom veroorzaakt jeuk, pijn of een bult.

Waarom steken wespen en bijen?

Wanneer een bij zich bedreigd voelt, steekt hij. De bij kan na de steek zijn angel niet meer terugtrekken. Hierdoor verliest de bij een deel van zijn achterlijf en hij gaat daaraan dood. Bijen steken daarom alleen als zij zich echt bedreigd voelen. Wespen daarentegen kunnen meerdere malen steken zonder hun angel te verliezen en dood te gaan. Steken heeft voor de wesp dus geen negatieve gevolg. Ze zullen daardoor sneller steken als ze zich bedreigd voelen. Het slaan naar wespen om ze weg te jagen, is vaak een aanleiding voor wespen om in de aanval te gaan. Ook zijn wespen agressiever aan het einde van de zomer. Rond deze periode is voedsel erg schaars voor ze en dit heeft invloed op hun humeur. Ze voelen zich sneller bedreigd en zullen eerder aanvallen.

Gestoken door een bij

Een steek van een bij is pijnlijk en kan een flinke bult geven. De angel van de bij blijft in uw huid zitten en moet snel verwijderd worden. Probeer de angel eruit te schrapen met uw nagel, de rand van een bankpas, de stompe kant van een mes of een pincet. Soms hangt er nog een klein gifzakje aan de angel. Pas dan op dat u niet in het zakje knijpt. Dan spuit u namelijk meer gif in uw huid. Als de angel eruit is, kunt u eventueel het gif uit de huid zuigen met een gifzuiger (een soort vacuümpompje). Daarna doet u povidonjodium of alcohol op het wondje. Een koude, natte doek, ijs of een coldpack helpt tegen jeuk en zwelling.

Gestoken door een wesp

Net als bij de bij zal een steek van een wesp pijnlijk zijn en een flinke bult veroorzaken. Is de angel blijven zitten, dan deze snel verwijderen op dezelfde manier als bij een bijensteek. Het gif zuigt u uit. U kunt daarvoor een gifzuiger gebruiken. Daarna is het belangrijk het wondje te desinfecteren en vervolgens te koelen met een natte doek, ijs of een coldpack. Hiermee gaat u jeuk en zwelling tegen.

Let op! Bent u door een bij of wesp gestoken in een vinger? Verwijder dan meteen eventuele ringen, want dat lukt niet meer als uw vinger opzwelt.

Helpen antishistaminica bij een wespensteek of bijensteek?

Bij een insectenbeet zijn meestal geen medicijnen nodig. Helpt koelen onvoldoende dan kan u paracetamol innemen. Maar soms kan een wespensteek of de bijensteek ervoor zorgen dat bijvoorbeeld uw hele hand of arm dik wordt. Dan kunnen allergietabletjes, oftewel antihistaminica, helpen. De werkzame stof daarvan is bijvoorbeeld cetirizine, desloratadine, loratadine of cinnarizine. Bij jeuk na een steek gebruikt u een middel tegen jeuk, zoals menthol strooipoeder of een crème. Ook azijn kan irritatie en jeuk bij een wespen- of bijensteek verminderen. Meng hiervoor een beetje (appel)azijn 50/50 met water en smeer dit op de plek van de steek. 

Allergisch voor een wespen- of bijensteek?

Een klein deel van de bevolking reageert uitzonderlijk heftig op een bijen- of wespensteek. In Nederland overlijden er jaarlijks zelfs twee tot vijf mensen aan een insectengif overgevoeligheidsreactie. Een heftige allergische reactie - ook wel anafylactische shock genoemd - kan pas ontstaan als u al eens eerder in aanraking bent geweest met het insectengif. Bij de eerste steek reageert uw lichaam nog niet erg, maar de allergie wordt wel volledig opgebouwd. Bij een volgende steek door wesp of bij kunnen al levensgevaarlijke situaties ontstaan. Dit kan zich uiten in rode bultjes over het gehele lichaam - ook op de handpalmen en voetzolen - die gepaard gaan met hevige jeuk. Daarnaast kunnen uw ogen en lippen opzwellen. Indien er zwellingen in het halsgebied optreden, kan u moeilijk spreken en slikken, wordt u hees en heeft u problemen met ademhalen. Daarnaast kunnen bij sommige mensen met heftige allergische reactie na een bijen- of wespensteek misselijkheid, braken, diarree, buikkrampen en het laten lopen van ontlasting voorkomen. Soms wordt ook de urine spontaan geloosd. In het ergste geval kan de bloeddruk sterk dalen en kunnen er hartritmestoornissen ontstaan, soms gevolgd door bewustzijnsverlies. Meestal treden deze reacties binnen een kwartier na een steek op.

Als u weet dat u erg allergisch bent voor een steek van een bij of wesp, draag dan je altijd twee adrenalinepennen bij u. Met zo'n pen geeft u uzelf een prik, zodra u gestoken bent. Als deze prik onvoldoende werkt, kun u uzelf na 5 tot 10 minuten een tweede prik met de tweede pen geven. Sowieso neemt de werking van de eerste prik na een half uur af en is het belangrijk om uzelf dan nog een keer te prikken. Als u allergisch bent, kunt u 's ochtends uit voorzorg vast een antihistaminicum nemen. Bedenk wel dat die tabletten vaak ook invloed op uw rijvaardigheid hebben.

Wanneer moet je met een bijen- of wespensteek naar de dokter?

  • Bij een steek in de mond, tong of keel
  • Als u overgevoelig bent voor wespen- of bijensteken en er eerder goed ziek van bent geweest
  • Als u benauwd wordt na een steek
  • Als u huiduitslag krijgt op andere plaatsen dan waar u gestoken bent
  • Als u dikke oogleden of dikke lippen krijgt terwijl u ergens anders gestoken bent
  • Als de huid om de bijen- of wespensteek rood wordt en de plek groter wordt
  • Als u na een bijen- of wespensteek jeuk over uw hele lichaam krijgt

Hoe voorkom je een wespen- of bijensteek?

  • Houd wespen en bijen buiten door ramen en deuren dicht te houden. Het plaatsen van horren is ook een mogelijkheid.
  • Blijf rustig wanneer een wesp of bij u in buurt is. Het wegwuiven werkt averechts. Ze worden agressief en steken sneller.
  • Dek eten en drinken dat buiten staat goed af.
  • Controleer voordat u een slok of hap neemt of er geen wesp of bij in het blikje of glas zit. Gebruik bij het drinken uit blikjes sowieso liever een rietje.
  • Vermijd (overmatig) gebruik van producten met een zoetige geur, zoals parfums. Dit trekt wespen aan.
  • Kom bij voorkeur niet in de buurt van bloeiende bloemen of overrijp (afgevallen) fruit en wees voorzichtig bij het plukken van fruit of bloemen.
  • Laat een bijen- of wespennest door een professioneel bedrijf verwijderen als u er een aantreft.

Let op: ondergrondse wespennesten worden snel over het hoofd gezien. Pas hiervoor op bij onder andere grasvelden. Loop liever niet op blote voeten in het gras als u niet zeker weet dat er geen wespen zijn. Dit geldt zeker als u allergisch bent.

Bronnen: plusonline.nl, huidarts.com, thuisarts.nl, WebMD.com)